ਲਾਈਫਸਟਾਈਲ ਡੈਸਕ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ। ਉਂਝ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਬੇਹੱਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਖਣ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਵੀ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲੀ ਜਾਂ ਜਲਣ ਨੂੰ ਮਾਮੂਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਲਾਲ ਹੋਣਾ ਕਈ ਵਾਰ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਥਕਾਵਟ ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਵੀ ਛੁਪੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ: ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੋਬਾਈਲ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਜਾਂ ਟੀਵੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਗਾਤਾਰ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਜਾਗਣਾ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣਾ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਧੂੜ ਅਤੇ ਐਲਰਜੀ: ਧੂੜ ਅਤੇ ਧੂੰਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਨ। ਐਲਰਜੀ ਕਾਰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਰਸ਼, ਜਲਣ ਅਤੇ ਲਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਐਲਰਜੀ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡ੍ਰਾਈ ਆਈ (Dry Eye) ਜਾਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਅੱਖਾਂ: ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾਂ ਹੀਟਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਬੈਠਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਅੱਖਾਂ ਸੁੱਕਣ ਅਤੇ ਲਾਲ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਜਲਣ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਆਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ (ਸੰਕਰਮਣ): ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਟੈਕਟ ਲੈਂਜ਼ ਪਹਿਨਣ, ਗੰਦਗੀ, ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਜਾਂ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ‘ਕੰਜਕਟਿਵਾਈਟਿਸ’ (Conjunctivitis) ਯਾਨੀ ਪਿੰਕ ਆਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਜਲਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਰਾਹਤ ਪਾਉਣ ਦੇ ਉਪਾਅ
ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਲਓ: ਹਰ ਦਿਨ 7-8 ਘੰਟੇ ਦੀ ਨੀਂਦ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਾਲੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਜੇਕਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਜ ਅਤੇ ਜਲਣ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 2-3 ਵਾਰ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵੋ ਜਾਂ ਆਈਸ ਪੈਕ (Ice Pack) ਨਾਲ ਸਿਕਾਈ ਕਰੋ।
ਆਈ ਡ੍ਰੌਪਸ (Eye Drops): ਜੇਕਰ ਅੱਖਾਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ‘ਟੀਅਰ ਡ੍ਰੌਪਸ’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਇਹ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਹਲਕੀ ਮਾਲਸ਼: ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਜਾਂ ਭਾਰੀਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਹਲਕੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਮਸਾਜ ਕਰੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।