ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ “ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜ” ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ “ਨੀਲੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ” ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਿਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ “ਸਿਸਟਮ ਬਦਲਾਅ” ਦੇ ਟੀਚੇ ਨਾਲ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਯਤਨ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕਾਰਪ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਯੋਜਨਾ ਮੱਛੀ ਪਾਲਕਾਂ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
2024-25 ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਰਾਜ ਨੇ 2022-23 ਵਿੱਚ 17,000 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਮੱਛੀ ਉਤਪਾਦਨ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ 2024-25 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 19,000 ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਟਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੋਵਿੰਦ ਸਾਗਰ, ਪੋਂਗ ਡੈਮ ਅਤੇ ਕੋਲ ਡੈਮ ਵਰਗੇ ਜਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਮੱਛੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਮੰਡੀ, ਊਨਾ, ਹਮੀਰਪੁਰ, ਕਾਂਗੜਾ, ਸਿਰਮੌਰ ਅਤੇ ਚੰਬਾ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੇਤਰੀ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੁੱਖੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਨ ਲਈ ਸਸ਼ਕਤ ਬਣਾ ਕੇ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲ ਬਣਨ ਲਈ ਸਸ਼ਕਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕਾਰਪ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕਾਰਪ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਲਈ ਯੂਨਿਟ ਲਾਗਤ ₹12.40 ਲੱਖ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ‘ਤੇ ਸਰਕਾਰ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਸਬਸਿਡੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਸੀਮਾਂਤ ਮੱਛੀ ਪਾਲਕਾਂ ‘ਤੇ ਵਿੱਤੀ ਬੋਝ ਘਟਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਸਰਕਾਰ 500 ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਦੇ ਛੋਟੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਲਈ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਆਧੁਨਿਕ ਬ੍ਰੂਡ ਬੈਂਕ ਵੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੋਲਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਪ ਮੱਛੀ ਬ੍ਰੂਡ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਪਾਟਲੀਕੁਹਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਰਾਊਟ ਮੱਛੀ ਬ੍ਰੂਡ ਬੈਂਕ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਬ੍ਰੂਡ ਬੈਂਕ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਅਨੁਮਾਨਤ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਬੀਜ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। 2025-26 ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ 5 ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੱਛੀ ਤਲਾਅ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਲਈ 50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਬਜਟ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਿਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕਾਰਪ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਯੋਜਨਾ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ 20,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।