Diabetes And Orthostatic Hypotension: ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਉੱਠਦਿਆਂ ਹੀ ਚੱਕਰ ਆਉਂਦੇ, ਧੁੰਦਲੀ ਨਜ਼ਰ ਹੋਣੀ ਜਾਂ ਡਿੱਗਣ ਵਰਗਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਆਮ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਆਰਥੋਸਟੈਟਿਕ ਹਾਈਪੋਟੈਂਸ਼ਨ ਜਾਂ ਪੋਸ਼ਚਰ ਹਾਈਪੋਟੈਂਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਅਚਾਨਕ ਬੈਠਣ ਜਾਂ ਲੇਟਣ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ‘ਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਐਡਜਸਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੱਕਰ ਆਉਣੇ, ਧੁੰਦਲੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣੀ ਜਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਮਾਹਰ?
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਨਿਊਰੋਲੋਜਿਸਟ ਡਾ. ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਕਾਰਨ ਖੂਨ ਲੱਤਾਂ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਆਟੋਨੋਮਿਕ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਤੁਰੰਤ ਨਸਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕੁਚਿਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਵਧਾ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੇਕਰ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਚੱਕਰ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਡਾਇਟੀਸ਼ੀਅਨ ਅਤੇ ਵੇਟ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਕਸਪਰਟ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਲੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਲਾਈਟ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਇਦਾਂ?
ਡੀਹਾਈਡਰੇਸ਼ਨ, ਅਨੀਮੀਆ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਿਸਤਰੇ ‘ਤੇ ਆਰਾਮ, ਕੁਝ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਮਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰੀਰ ਦੇ ਘਟੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਵੀ ਚੱਕਰ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖੋਜ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਿੰਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਗਿਰਾਵਟ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਸਟੋਲਿਕ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਦੇ 30 ਸਕਿੰਟਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ 20 mmHg ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਹੋਣ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਤਰਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਚੱਕਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਡਿੱਗਣ, ਹੱਡੀਆਂ ਟੁੱਟਣ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਕਸਰਤ ਕਰਨਾ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਫਿਸਲਣ-ਰੋਧਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਜੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਦਵਾਈ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਇਸ ‘ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।